خالد مشعل در تهران
۷ اسفند ۱۳۸۴
پيروزي حماس در انتخابات اخير فلسطين يکي از شگفتي هاي چند سال اخير خاورميانه بود و يکبار ديگر نشان داد که مردم خاورميانه در انتخاب خود نه تنها خواست قدرت هاي بزرگ را در نظر نمي گيرند بلکه با شکل گيري "هويت مقاومت" دقيقا خلاف آن عمل مي کنند. ما آنچه بعد از اين انتخاب اهميت دارد چگونگي تعامل حماس و رهبران آن با ساير دولتها است. با توجه به اين که قدرت گيري حماس نتيجه پايداري طولاني مدت است بايد ببينيم که حماس و رهبران آن در مواجهه با موقعيتهاي پيش رو چه واکنشي نشان مي دهند.
خالد مشعل به عنوان بلند پايه ترين رهبر حماس در سفر منطقه اي اخير خود نشان داد که حماس جرياني پخته است و با تشخيص شيوه هاي سياست ورزي در سپهر متحول سياست در عرصه بين المللي مي خواهد اعتماد جهانيان را به خود به عنوان جرياني مظلوم و صلح طلب جلب کند. به نظر مي رسد حماس با توجه به شرايط پيش آمده مي خواهد از "عنصر مظلوميت" به عنوان رسانه بزرگ خود در ارتباط با ملتها و افکار عمومي استفاده کند. به همين دليل ادبياتي که خالد مشعل در سفر منطقه اي خود به کار برد بسيار حساب شده بود. به ويژه مواضعي که در ترکيه و ايران گرفت حايز اهميت بسيار است. حماس جرياني است که در تقسيم بنديهاي سياسي به عنوان جرياني راديکال و تندرو شناخته مي شود. اما گويا اقتضائات سياست ورزي و حکومتداري را خوب آموخته است. در ترکيه بي هيچ پرده پوشي اعلام کرد: ترکيه الگوي حماس براي حکومت داري است. سخني که با توجه به شعارهاي قبلي حماس بسيار جالب و پرسش برانگيز است. اين رويکرد نشان مي دهد که حماس در فاز سياسي بسيار عملگرايانه رفتار خواهد و برخي از دوستان خود از جمله ايران و سوريه را غافلگير مي کند. در حالي که در شرايط فعلي نيز اين دو دولت نمي توانند چيزي بيشتر از اين از حماس بخواهند چون به ابعاد تبليغاتي اين پيروزي احتياج دارند.
حماس و رهبران آن با درک اين شرايط در ايران نيز بسيار سنجيده عمل کرد و سعي کرد تا در قامت يک حزب حاکم کاملا فلسطيني ظاهر شود و ملاحظات ميزبان را کمتر در نظر بگيرد. خالد مشعل در جمع انبوه دانشجويان ايراني که او را تشويق مي کردند بسيار زيرکانه به پرسشها پاسخ داد. وقتي از او در رابطه با مذاکره با آمريکا پرسيدند بي هيچ درنگي گفت مبارزه ما معطوف به اسرائيل است و جبهه جديدي با آمريکا باز نمي کنيم. اين استراتژي که به شدت عملگرايانه است براي دولتمردان ايران حاوي پيام آشکاري است. حماس فقط در يک جبهه مبارز مي کند: مقاومت در برابر اشغال و نه چيزي فراتر از آن. اين سياست وقتي بهتر فهميده مي شود که ما پاسخ او را به واکنش حماس در برابر حمله احتمالي اسرائيل به تاسيسات هسته اي ايران داشته ياشيم. او گفت: ما براي شما دعا مي کنيم! وباز وقتي دبير انجمن اسلامي دانشگاه تهران با لحني حماسي گفت اگر اسرائيل چنين غلطي بکند ما اسرائيل را بر سر آنها خراب مي کنيم. خالد با خنده گفت: البته در آن صورت بر سر ما هم خراب خواهد شد!!
به نظر مي رسد رهبري حماس تصميم خود را براي مصالحه با جهان بيرون گرفته و در مسير اعتماد سازي قرار دارد. در صورت ادامه اين روند پيروزي حماس تاثير جدي در مسائل خاورميانه خواهد داشت و خلاف آنچه در ابتدا تصور مي شد چريکهاي حاکم براي حفظ خود و کشورشان به جاي تخاصم و درگيري، راه گفتگو و مدارا را بر خواهند گزيد. حضور خالد مشعل در تهران و سخنان او حاوي پيامهاي مهمي بود. آيا اين پيامها شنيده خواهد شد؟ بايد منتظر آينده بود.
